Şeffaf plak ve diş teli, dişleri kademeli olarak hizalayan iki farklı ortodonti yöntemidir. Diş telinde braketler dişlere yapıştırılır ve tel yardımıyla dişler hareket ettirilir; şeffaf plaklar ise kişiye özel üretilen, çıkarılabilir aparatlardır. Şeffaf plak herkesin dişlerine uygun olmayabilir; hangi yöntemin uygun olduğu ortodontik muayenede belirlenir.
Diş teli nasıl çalışır?
Geleneksel diş telinde küçük braketler dişlere yapıştırılır ve bir telle birbirine bağlanır. Hekim, teli düzenli kontrollerde ayarlayarak dişlerin istenen konuma ilerlemesini sağlar. Braketler metal veya diş renginde olabilir; lingual ortodontide ise braketler dişlerin iç yüzüne yerleştirilir ve dışarıdan zor görünür.
Tedavi süresi, dişlerin ve kapanışın durumuna göre kişiden kişiye değişir.
Şeffaf plak nasıl çalışır?
Şeffaf plaklar, dişlerin planlanan hareketine göre sırayla kullanılan, kişiye özel üretilmiş çıkarılabilir aparatlardır. Her plak dişleri 0,1–0,2 mm hareket ettirir ve genellikle 7–10 gün kullanılır; dizilim ne kadar bozuksa o kadar çok plak gerekir.
Plaklar yemek yerken çıkarılıp kutusunda saklanır; tekrar takmadan önce dişlerin fırçalanması gerekir. Tedavinin planlandığı gibi ilerlemesi için plakların günde en az 20–22 saat takılması gerekir; hekime haber vermeden 24 saatten uzun ara verilmemelidir.
Hangisi kimin için daha uygun?
Şeffaf plak, az görünmesi ve çıkarılabilmesi nedeniyle günlük yaşamda konfor isteyen yetişkin ve gençler tarafından sık tercih edilir. Ancak şeffaf plak herkesin dişlerine uygun olmayabilir. Diş kronlarının çok kısa ya da alışılmadık şekilli olması veya diş eksiklikleri plağın tutuculuğunu etkileyebilir; daha karmaşık diş ve kapanış sorunlarında sabit tedavi gerekebilir.
Plakları düzenli takmakta zorlanacağını düşünen hastalar için sabit bir tedavi daha uygun olabilir. Karar, muayene ve gerekli kayıtlar alındıktan sonra hekiminizle birlikte verilir.
Tedavi sırasında nelere dikkat edilmeli?
Her iki yöntemde de dişlerin ve aparatların temizliği çok önemlidir. Dişler dikkatli temizlenmezse çürük, diş etlerinde şişme ve kanama görülebilir. Plak takılıyken şekerli, gazlı ve asitli içecekler tüketmek minede beyaz lekelere yol açabilir.
Diş teli kullananların yapışkan, sakız gibi veya sert yiyeceklerden (örneğin patlamış mısır) kaçınması önerilir; bu yiyecekler teli bozabilir ve tedaviyi uzatabilir.
Tedaviden sonra ne olur?
Tedavi bittiğinde dişler eski konumuna dönme eğilimindedir. Bu nedenle dişleri yeni yerinde tutan bir pekiştirme apareyi (retainer) önerilir.
Kliniğimizde şeffaf plak tedavisi dijital tarama ve simülasyonla planlanır; diş teli, lingual ortodonti ve şeffaf plak seçenekleri muayenede birlikte değerlendirilir. Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi planı muayenede hekim tarafından belirlenir.